Thị trường chứng khoán châu Á đồng loạt lao dốc trong phiên đầu tuần (30/3) khi lo ngại về xung đột kéo dài tại Trung Đông gia tăng, kéo theo giá năng lượng tăng mạnh và làm dấy lên rủi ro lạm phát cũng như suy thoái kinh tế toàn cầu.
Tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ có thể kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran – dù vẫn để ngỏ khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn trong thời gian tới.
Ở diễn biến liên quan, Pakistan cho biết đang chuẩn bị các cuộc đàm phán nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Tuy nhiên, Iran trước đó cáo buộc Washington có thể đang chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ sau khi gia tăng diện quân sự trong khu vực. Lực lượng Houthi tại Yemen, được Iran hậu thuẫn, cũng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Israel, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng.
Giới phân tích nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Bất kỳ gián đoạn kéo dài nào tại khu vực này đều có thể gây biến động mạnh cho thị trường năng lượng và hàng hóa.
Bà Madison Cartwright từ Ngân hàng Commonwealth nhận định rằng việc Iran nắm giữ vị thế chiến lược tại eo biển Hormuz, cùng với năng lực quân sự đáng kể, khiến nước này ít có động lực nhượng bộ, từ đó làm gia tăng nguy cơ leo thang. Bà dự báo xung đột có thể kéo dài ít nhất đến tháng Sáu.
Giá năng lượng tăng mạnh kéo theo chi phí vận chuyển, phân bón, nhựa, kim loại và nhiều mặt hàng thiết yếu khác cùng đi lên. Điều này đặc biệt gây áp lực cho khu vực châu Á, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông.
Trên thị trường chứng khoán, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 4,7%, nâng tổng mức giảm trong tháng 3 lên gần 14%. Chỉ số KOSPI mất 4,2%, trong khi chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương (ngoài Nhật Bản) giảm 1,2%.
Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ cũng đi xuống, với S&P 500 giảm 0,7% và Nasdaq Composite giảm 0,9%. Tại châu Âu, các hợp đồng tương lai EURO STOXX 50 và DAX cùng giảm 1,5%, còn FTSE 100 giảm 1,0%.
Trong khi đó, giá dầu tiếp tục leo thang mạnh. Dầu Brent tăng 3% lên 115,98 USD/thùng, nâng tổng mức tăng trong tháng lên khoảng 60% – vượt cả giai đoạn sau Iraq invasion of Kuwait. Dầu thô WTI của Mỹ cũng tăng 3% lên 102,52 USD/thùng, tương ứng mức tăng 53% trong tháng.
Ông Bruce Kasman từ JPMorgan cảnh báo rằng nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, nguồn dự trữ năng lượng toàn cầu có thể nhanh chóng suy giảm. Theo ông, trong kịch bản tuyến vận chuyển này bị đóng cửa thêm một tháng, giá dầu có thể vọt lên khoảng 150 USD/thùng, gây áp lực lớn lên nguồn cung năng lượng và làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu.
