Lạm phát tại Mỹ – từng được các nhà hoạch định chính sách xem là “tạm thời” – đã kéo dài sang năm thứ 5, tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và đặt ra bài toán khó cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong nỗ lực đưa mức tăng giá trở lại mục tiêu 2%.
Cú sốc lạm phát tồi tệ nhất trong một thế hệ, bắt đầu từ giai đoạn hậu COVID-19, vẫn đang ảnh hưởng sâu rộng đến chính sách tiền tệ, đời sống người dân và cả bối cảnh chính trị tại Mỹ. Ban đầu, khi lạm phát phục hồi và vượt mốc 2% vào tháng 3/2021 sau giai đoạn suy giảm mạnh, đây từng được coi là tín hiệu tích cực, thậm chí Fed còn duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ đà tăng này.
Tuy nhiên, lạm phát nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát, buộc Fed phải chuyển hướng mạnh mẽ sang thắt chặt chính sách vào năm 2022 với chu kỳ tăng lãi suất quyết liệt nhằm kiềm chế giá cả. Dù nhận thức rõ rủi ro đối với tăng trưởng và tiêu dùng, giới chức Fed vẫn coi việc kiểm soát lạm phát là ưu tiên hàng đầu.
Chính sách tiền tệ thắt chặt đã làm gia tăng chi phí vay vốn, từ đó kìm hãm nhu cầu và giảm áp lực giá. Tuy nhiên, điều này cũng khiến nhiều người dân khó tiếp cận các khoản vay lớn như mua nhà hoặc ô tô, khi lãi suất tăng cao đáng kể so với giai đoạn trước.
Dù nền kinh tế Mỹ tránh được kịch bản “hạ cánh cứng” – tức suy thoái sâu hoặc thất nghiệp tăng mạnh – tác động của lạm phát vẫn rất rõ rệt. Trong những năm gần đây, mức tăng giá đã bào mòn phần lớn thu nhập của người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp. Ước tính, sức mua của đồng USD hiện chỉ tương đương khoảng 79% so với đầu năm 2020.
Việc Fed nâng lãi suất cũng đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên “tiền rẻ” kéo dài hơn một thập kỷ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2009. Người tiêu dùng Mỹ, vốn quen với lãi suất thấp, nay phải thích nghi với môi trường chi phí vay cao hơn.
Đáng chú ý, lãi suất thế chấp đã tăng từ dưới 3% lên trên 6%, khiến chi phí mua nhà tăng thêm đáng kể và làm suy giảm khả năng tiếp cận nhà ở của nhiều hộ gia đình.
Mặc dù lạm phát đã hạ nhiệt so với đỉnh, quá trình đưa giá cả trở lại mức mục tiêu vẫn diễn ra chậm và không chắc chắn. Những tác động kéo dài về kinh tế, tài chính và chính trị từ giai đoạn lạm phát cao được dự báo sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các quyết định chính sách trong thời gian tới.
